Diyanet kaynaklarıyla

Mehir Nedir?

Mehir, evlilik akdinin doğurduğu bir yükümlülük olarak erkeğin eşine vermesi gereken para ya da maldır. Miktarı nikâh sırasında belirlenebilir; peşin ödenebilir ya da ödenmesi sonraya bırakılabilir. Bu rehberdeki bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun yayımladığı cevaplara dayanır.

Bu sayfa fetva vermez. Kendi durumunuz için il ya da ilçe müftülüğüne veya Alo 190 Diyanet Fetva Hattı'na danışın. Kaynaklar sayfanın sonundadır.

Altı maddede mehir

Aşağıdaki maddeler Din İşleri Yüksek Kurulu'nun mehirle ilgili cevaplarından derlenmiştir. Dayandıkları cevaplar sayfanın sonunda listelenmiştir.

  1. Erkeğin eşine vermesi gereken para ya da maldır

    Din İşleri Yüksek Kurulu'nun tanımıyla mehir, evlilik akdinin doğurduğu bir yükümlülük olarak erkeğin eşine vermesi gereken para ya da maldır. Kurul, Kur'ân-ı Kerîm'de evlenen erkeğin kadına mehir vermek zorunda olduğu ve bunu zorla geri almasının caiz olmadığı konusunda âyetler bulunduğunu belirtir (Bakara 2/237; Nisâ 4/4, 20, 24, 25; Mâide 5/5).

  2. Kadının nikâhla kazandığı bir haktır

    Kurul'un ifadesiyle mehir, kadının nikâh ile kazandığı bir haktır. Kadın hayattayken kocası bu hakkını vermemişse, kadının ölümünden sonra onun mirasçılarına vermek zorundadır.

  3. Nikâhta belirlenmese de hak doğar

    Kurul'un aktardığına göre Hanefîlerde mehir nikâhın sonuçlarından biridir. Bu nedenle nikâh sırasında belirlenmemiş olsa, hatta verilmeyeceği şart koşulsa bile evlenen kadın mehre hak kazanır.

  4. Para, mal ya da bir yararlanma hakkı olabilir

    Kurul'a göre İslâm'da satışı veya kullanılması mubah olan her şey mehir olarak verilebilir. Taşınır ve taşınmaz mallar, ziynet eşyası, hatta bir maldan yararlanma hakkı bunlar arasındadır.

  5. Peşin ödenebilir ya da sonraya bırakılabilir

    Kurul'un cevabında peşin ödenen mehre “mehr-i muaccel”, ödenmesi sonraya bırakılan mehre “mehr-i müeccel” denir. Ödeme için bir tarih belirlenmişse mehir o tarihte, belirlenmemişse nikâhın sona ermesiyle, yani boşanma ya da ölüm hâlinde ödenir.

  6. Üst sınırı yoktur

    Kurul'un aktardığına göre Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinin hepsinde mehrin üst sınırı yoktur. Hz. Ömer halifeliği döneminde evlilikleri kolaylaştırmak için mehre üst sınır getirmek istemiş; bir kadının Nisâ sûresinin 20. âyetini delil getirmesi karşısında bu düşüncesinden vazgeçmiştir. Alt sınır konusunda ise mezhepler arasında görüş ayrılığı vardır.

Mehir çeşitleri

Din İşleri Yüksek Kurulu mehri iki açıdan sınıflandırır: miktarının nikâh sırasında belirlenip belirlenmediğine ve ödenme zamanına göre.

  • Mehr-i müsemmâ · belirlenmiş mehir

    Miktarı nikâh sırasında belirlenen mehirdir.

  • Mehr-i misil · emsal mehir

    Nikâh sırasında mehrin miktarı belirlenmemişse ya da belirlenen mehir bir sebeple geçersiz sayılmışsa kadın emsal mehre hak kazanır. Miktarı, akrabaları arasında kendi konumuna denk olan kadınların aldığı mehir kadardır.

  • Mehr-i muaccel · peşin mehir

    Peşin olarak ödenen mehirdir. Kadın bu mehri almadan kocanın evine gitmeme hakkına sahiptir.

  • Mehr-i müeccel · vadeli mehir

    Ödenmesi sonraya bırakılan mehirdir. Ödeme için bir tarih belirlenmişse o tarih geldiğinde, belirlenmemişse nikâhın sona ermesiyle, yani boşanma ya da ölüm hâlinde ödenmesi gerekir.

Sık sorulan sorular

Mehir vermek zorunlu mu?

Din İşleri Yüksek Kurulu, Kur'ân-ı Kerîm'de evlenen erkeğin kadına mehir vermek zorunda olduğu konusunda âyetler bulunduğunu belirtir. Kurul'un aktardığına göre Hanefîlerde mehir nikâhın sonuçlarından biridir; nikâh sırasında belirlenmemiş olsa, hatta verilmeyeceği şart koşulsa bile evlenen kadın mehre hak kazanır.

Mehir ne kadar olmalı?

Din İşleri Yüksek Kurulu'nun aktardığına göre mehrin en az miktarı Hanefîlere göre 10 dirhem (o dönemlerde yaklaşık iki koyun bedeli), Mâlikîlere göre 3 dirhem gümüştür. Şâfiî ve Hanbelî hukukçulara göre mehrin alt veya üst sınırı yoktur; üst sınırın olmadığı konusunda Hanefî ve Mâlikîler de aynı görüştedir. Kurul'un cevabı bugünün parasıyla bir tutar vermez.

Mehir belirlenmeden nikâh kıyılırsa ne olur?

Din İşleri Yüksek Kurulu'nun aktardığına göre Hanefîlerde mehir nikâhın sonuçlarından biridir; nikâh sırasında belirlenmemiş olsa bile kadın mehre hak kazanır. Bu durumda kadın “mehr-i misil”e, yani emsal mehre hak kazanır; miktarı, akrabaları arasında kendi konumuna denk olan kadınların aldığı mehir kadardır.

Mehir ne zaman ödenir?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre mehir peşin ödenebilir ya da ödenmesi sonraya bırakılabilir. Sonraya bırakılan mehir için bir tarih belirlenmişse, o tarih geldiğinde kadına ödenmesi gerekir. Bir tarih belirlenmemişse nikâhın sona ermesiyle, yani boşanma ya da ölüm hâlinde ödenmesi gerekir.

Boşanınca mehir ödenir mi?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre ödenmesi sonraya bırakılan ve tarihi belirlenmemiş mehir, nikâhın sona ermesiyle ödenmesi gereken bir borç hâline gelir: boşanma hâlinde kocanın bu mehri ödemesi gerekir; kocanın ölümü hâlinde de mehir, bıraktığı mirastan ödenir. Kadının mehir hakkının düştüğü durumlar bir sonraki soruda aktarılmıştır.

Kadın hangi durumlarda mehir alamaz?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre nikâhtan sonra eşler arasında cinsel birleşme ya da sahih halvet (cinsel ilişkiye herhangi bir engel bulunmayan bir ortamda baş başa kalma) gerçekleşmişse erkek mehrin tamamını vermekle yükümlüdür. Nikâh akdi geçerli olduğu hâlde, cinsel birleşme ya da sahih halvetten önce kadının sebep olmasıyla ayrılık gerçekleşirse ya da kadın mehri karşılığında eşinden ayrılma yoluna giderse (muhâlea) mehir hakkı düşer.

Mehir olarak ne istenebilir?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre İslâm'da satışı veya kullanılması mubah olan her şey mehir olarak verilebilir. Taşınır ve taşınmaz mallar, ziynet eşyası ve bir maldan yararlanma hakkı bunlar arasındadır.

Mehir olarak hacca götürülmek istenebilir mi?

Din İşleri Yüksek Kurulu, bunun caiz olduğu görüşünün tercih edilmesi gerektiğini söyler. Kurul'a göre ekonomik karşılığı olmayan şeylerin mehir olup olamayacağı konusundaki görüş ayrılığı burada da geçerlidir; ancak hacca götürme maddî bir külfet gerektirir ve burada amaç erkeğin kadına hizmeti değil, hac masraflarını karşılamasıdır.

Kur'ân öğretmek ya da erkeğin namaza başlaması mehir olur mu?

Din İşleri Yüksek Kurulu'nun aktardığına göre Hanefîler, mehrin maddî değeri olması ilkesinden hareketle Kur'ân-ı Kerîm'i ya da dinî hükümleri öğretmenin mehir sayılmasını caiz görmez; diğer bazı mezhepler Kur'ân ve fıkıh öğretimi gibi işlerin mehir olabileceğini söyler. Kadının, evleneceği kişinin namaz kılmasını, oruç tutmasını ya da sigara ve alkol gibi kötü alışkanlıkları bırakmasını istemesi ise Kurul'a göre mehir olmaz; çünkü bunlar kişinin zaten yerine getirmesi gereken görevlerdir.

Kadın mehrini eşine bağışlarsa sonradan vazgeçebilir mi?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre mehrini aldıktan sonra eşine bağışlayan kadın, bağışladığı mehri eşine teslim etmeden önce bağışından dönebilir; teslim ettikten sonra vazgeçme hakkı yoktur. Mehrini henüz almamışsa ve mehir kocasının üzerinde borç olarak duruyorsa, kadın bu mehri bağışlar, koca da kabul ederse artık bağışından dönemez.

Kadın mehrini almadan vefat ederse ne olur?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre koca, eşi hayattayken vermediği mehri, eşinin ölümünden sonra onun mirasçılarına vermek zorundadır. Kadının henüz almadığı mehir, kendisine ait diğer mal varlığıyla birlikte, cenaze masrafları karşılanıp borçları ödendikten ve vasiyeti şartlarına uygun olarak yerine getirildikten sonra mirasçılarına geçer. Koca da diğer mirasçılar gibi hissesi oranında eşinin mirasından pay alır.

Nikâh davetiyenizi hazırlamak isterseniz

Nikâh ya da düğün davetiyenizi WedCall'da ücretsiz hazırlayabilir, bağlantısını WhatsApp'tan paylaşabilirsiniz. Davetliler gelip gelmeyeceklerini aynı bağlantıdan bildirir.